• Monthly Report (MPR)
• Government Resolutions (GR)

धुळे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र 8063 चौ. कि. मी असून राज्याच्या एकुण क्षेत्रापैकी 2.6 % क्षेत्र व्यापलले आहे. धुळे जिल्हयाचे हवामान उष्ण व कोरडे असून 2007 मधील सरासरी पर्जन्यमान 783 मि. मी होते. पुर्वी पश्चिम खान्देश या नावाने ओळखला जाणारा धुळे जिल्हा तापी नदीच्या वरच्या खो-यात वायव्य दिशेला वसलेला आहे. धुळे जिल्हयाच्या पुर्वेस जहगांव जिल्हा , दक्षिणेस नाशिक जिलहा उत्तरेस मध्य प्रदेशातील नेमाड जिल्हा व पश्चिमेस नंदुरबार जिल्हा आहे. धुळे जिल्हा सर्वसाधारणपणे त्रिकोणी आहे. जिल्हयाचे भौगोलिकदृष्टया उंचसखलपणा, हवामान व पर्जन्यानुसार जमिनीचे प्रतीनुसार दोन विभाग पडतात. पहिला विभाग हा सधन तापी
खो-याचा पटटा असून शिरपुर आणि शिंदखेडा तहसिलचा काही भाग यात मोडतो. हा सिंचन सोयींनीयुक्त असा सुपीक प्रदेश आहे. दुस-या विभागात धुळे, साक्री व शिंदखेडा या तहसिलाचा काही भागांचा समावेश होतो. हा भाग सपाट असून तेथे जलसिंचन विकासास वाव आहे. समुद्र सपाटीपासून या जिल्हयाची उंची सुमारे 180 ते 215 मीटर आहे.

धुळे जिल्हयाचे भौगोलिक क्षेत्र 733000 हे. असून पैकी जंगलव्याप्त क्षेत्र 209000 हे. आहे. भौगोलिक क्षेत्राशी जंगलव्याप्त क्षेत्राची टक्केवारी 25.52% आहे. तसेच शेतीला उपलब्ध नसलेली जमिन 33000 हे. असून पडीक जमिनीखालील 59000 हे. क्षेत्र आहे. पिकाखालील निव्वळ क्षेत्र 397000 हे. व निव्वळ ओलित क्षेत्र 50000 हे. आहे. जिल्हयाच्या लागवडीखालील जमिनीपैकी 286000 हे. क्षेत्र अन्नधान्य पिकांखालील आहे.

सर्वसाधारण माहिती

धुळे जिल्हयातील गत तीन वर्षातील पिकाखालील पेरणी क्षेत्र माहिती ( आकडे हेक्टरमध्ये)

जिल्हयातील कृषि निविष्ठा ( बियाणे खते व किटकनाशके) -

मे 2008 अखेर परवानाधारक संख्या:-

कृषि विभागाच्या योजना-

अनुसूचित जाती उपयोजना (SCP) :-
दारिद्रय रेषेच्याखाली असणा-या जाती/ नवबौध्द शेतक-यांचे उत्पन्न वाढुन त्यांना दारिद्रय रेषेच्यावर आणण्यासाठी या उद्देशाने सदरची योजना राबविण्यात येत आहे.

लाभार्थी निवडीसाठी निकष -

• लाभार्थी शेतकरी हा अनुसूचित जाती /नवबौध्द शेतकरी असावा.
• लाभार्थी शेतक-यांच्या स्वताच्या नावे जमिन असावी.
• लाभार्थीच्या स्वताच्या नावे कमाल 6.00 हेक्टर जमिन असणे आवश्यक.
• कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड स्वाभिमान व सबळिकरण योजनेच्या लाभार्थीना प्राधान्य.
• लाभार्थीच्या नावे वार्षिक उत्पन्न रु. 20,000/- आत असावे.
• लाभार्थीच्या मागणी नुसार रु.30,000/- चा लाभ देता येतो किंवा नविन विहिर या बाबीचा लाभ घेतल्यास रु. 60,000/- पर्यन्त अनुदान देय आहे.
• निवड केलेल्या लाभार्थीस दोन वर्षाच्या कालावधीत लाभ देय.
  

अनुसुचित जमाती उपयोजना व ओटीएसपी योजना (TSP व OTSP):-

दारिद्रय रेषेच्याखाली असणा-या अनुसुचित जमाती व आदिवासी शेतक-यांचे उत्पन्न वाढुन त्यांना दारिद्रय रेषेच्यावर आणण्यासाठी या उद्देशाने सदरची योजना राबविण्यात येत आहे.

लाभार्थी निवडीसाठी निकष -

• लाभार्थी शेतकरी हा अनुसूचित जमाती शेतकरी असावा.
• लाभार्थी शेतक-यांच्या स्वताच्या नावे जमिन असावी.
• लाभार्थीच्या स्वताच्या नावे कमाल 3.00 हेक्टर जमिन असणे आवश्यक.
• लाभार्थी हा बीपीएल धारक असणे आवश्यक आहे.
• लाभार्थीच्या नावे वार्षिक उत्पन्न रु. 20,000/- आत.
• लाभार्थीच्या मागणी नुसार मार्गेदर्शक सुचनेमधील विविध बाबीसाठी रु.30,000/- चा लाभ देता येतो किंवा नविन विहिरी या बाबीचा लाभ घेतल्यास कमाल रु. 60,000/- पर्यन्त अनुदान देय आहे.
• निवड केलेल्या लाभार्थीस दोन वर्षाच्या कालावधीत लाभ देय.

केंद्रपुरस्कृत सधन कापूस विकास कार्यक्रम :-

कापूस पिकाचे उत्पादन व उत्पादकता वाढविणे तसेच कापूस पिकाखालील क्षेत्र वाढविण्याच्या उद्देशाने सदरची योजना राबविण्यात येत आहे. या योजनेत खालील बाबींचा लाभ कापुस पिकाचे उत्पादन घेणा-या अल्प / अत्यल्प / अनु.जाती जमाती व इतर शेतक-यांना घेता येईल.

केंद्रपुरस्कृत गळीतधान्य व कडधान्य विकास कार्यक्रम :-

गळीतधान्य व कडधान्य पिकाचे उत्पादन व उत्पादकता वाढविण्याच्या उद्देशाने सदरची योजना राबविण्यात येत आहे. या योजनेचा लाभ गळीतधान्य व कडधान्य पिकाचे उत्पादन घेणा-या अल्प / अत्यल्प अनु.जाती, जमाती व इतर शेतक-यांना घेता येईल.

केंद्रपुरस्कृत गतिमान मका विकास कार्यक्रम :-

मका पिकाचे उत्पादन व उत्पादकता वाढविण्याच्या दृष्टीने तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत स्टॉर्च उद्योगांसाठी मोठी मागणी असल्याने मका पिकाखालील क्षेत्र व उत्पादकता वाढविणेच्या उद्देशाने सदरची योजना राबविणेत येत आहे. या योजनेचा लाभ मका पिकाचे उत्पादन घेणा-या अल्प / अत्यल्प अनु.जाती, जमाती व इतर शेतक-यांना घेता येईल.

केंद्रपुरस्कृत ऊस विकास योजना :-

ऊस पिकाचे क्षेत्र, उत्पादन व उत्पादकता वाढविण्याच्या उद्देशाने सदरची योजना राबविण्यात येत आहे. या योजनेचा लाभ ऊस पिकाचे उत्पादन घेणा-या अल्प / अत्यल्प अनु.जाती, जमाती व इतर शेतक-यांना घेता येईल.

केंद्रपुरस्कृत कृषि यांत्रिकीकरणाची योजना :-

कृषि क्षेत्रातील मजुरांच्या प्रश्नावर मात करून, शेतीकामाची वेळ व खर्च कमी करणे कृषि उत्पादन वाढविणेबरोबरच शेतीच्या यांत्रिकीकरणास प्रोत्साहन देणे या उद्देशाने सदरची योजना जिल्हयात राबविण्यात येत आहे. या योजनेअंतर्गत 35 अश्वशक्ती क्षमतेचे ट्रॅक्टर्स, टॅ्रक्टरचलित औजारे स्वयंचलित औजारे इ. बाबीचा 25% अनुदानावर समावेश आहे.

राष्ट्रीय बायोगॅस विकास कार्यक्रम :-

पर्यावरण संतुलन राखणे, ग्रामीण भागात स्वच्छता राखणेस मदत करणे , स्त्रियांची कष्टापासून मुक्ती करणे , उत्कृष्ट प्रतीचे शेणखत उपलब्ध करणे व वृक्षतोडीस आळा घालणे इ. उद्दिष्टये समोर ठेवून सदरची योजना राबविणेत येत आहे.

प्रकरणासोबत जोडावयाचे कागदपत्र :

• लाभार्थीचा अर्ज
• जागेचा उतारा (ग्रा.पं.नमुना नं.8)
• ग्रामविकास अधिकारी / ग्रामसेवक यांची शिफारस
• अल्प / अत्यल्प भूधारक, भूमिहीन शेतमजूर असलेबाबत ग्रा.पं.दाखला
• शेतजमीनीबाबत खातेउतारा
• अनु.जाती / जमाती लाभार्थी असल्यास जातीचा दाखला

जिल्हा परिषद,धुळे (कृषि विभाग) - कृषि समिती - सभा तपशिल